Ośrodek Badań Socjologicznych

Zespół Ośrodka Badań Socjologicznych
Kierownik
Zespół
Projekty

PGSS

Polskie Generalne Sondaże Społeczne

http://pgss.iss.uw.edu.pl/

ADS

Archiwum Danych Społecznych

http://www.ads.org.pl/

Prace badawcze realizowane w Ośrodku
Udział ISS UW w realizacji prestiżowego, międzynarodowego projektu badań porównawczych pt. International Social Survey Programme (ISSP) realizowanego w 44 krajach

W 2010 roku ISS UW złożył w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Wniosek o przyznanie środków finansowych na realizację projektu międzynarodowego niewspółfinasowanego na lata 2010-2012”.

Decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Nr 678/N-ISSP/2010/0 z dnia 19.03.2010r ISS UW otrzymał środki finansowe przeznaczone na finansowanie kosztów realizacji zgłoszonego projektu.

Nazwa programu, inicjatywy międzynarodowej (w tym konkursu ogłaszanego we współpracy dwu- lub wielostronnej) lub wielkiego międzynarodowego urządzenia badawczego: International Social Survey Programme (ISSP): Religion III, Inequality IV.

Tytuł projektu: Polska w międzynarodowej perspektywie porównawczej: religijność i percepcja nierówności społecznych. Kontynuacja udziału Polski w Międzynarodowym Programie Badań Społecznych (ISSP) – Religia III, Nierówności Społeczne IV.

Termin rozpoczęcia realizacji projektu. 07.04. 2010r. Planowany termin zakończenia realizacji projektu – 06.02.2013 r.

Powyższy projekt został substantywnie powiązany z realizacją kolejnej – jedenastej od 1992 roku – edycji badania ISS UW pn. Polski Generalny Sondaży Społeczny 2010 (PGSS 2010): od 1992 roku międzynarodowe moduły tematyczne ISSP stanowią merytoryczny składnik programu kolejnych edycji PGSS

W ramach realizacji powyższego projektu w 2010 roku wykonano następujące prace badawcze:

a) Opracowanie terenowych narzędzi badań PGSS /ISSP Kwestionariusz pogłębionego wywiadu indywidualnego PGSS 2010, zawierającego również dwa międzynarodowe moduły tematyczne International Social Survey Programme: ” Religion III” i „Social Inequality IV”; Kartę Realizacji Badania PGSS 2010, służącą do charakterystyki struktury demograficznej i społeczno-zawodowej członków badanych gospodarstw domowych oraz do ustalenia poziomu i jakości realizacji wylosowanej, ogólnopolskiej próby badanych osób; Instrukcję dla Ankietera zawierającą uwagi i zalecenia dotyczące sposobu realizacji wywiadu z respondentem, odniesione do konkretnych pytań Kwestionariusza; Karty do Pytań Kwestionariusza, służące jako dodatkowa instrukcja dla respondenta odpowiadającego na pytania o złożonej strukturze skalowej; List zapowiedni, przesłany na adres wylosowanego respondenta, zapraszający do udziału w badaniu, wyjaśniający jego cele naukowe i metodę realizacji oraz gwarantujący badanej osobie pełną anonimowość.

b) Terenowa realizacja badania PGSS / ISSP 2010 Badanie PGSS 2010 zostało zrealizowane metodą indywidualnych wywiadów ankietera z wylosowaną osobą. Losowanie ogólnopolskiej próby osób dorosłych (w wieku 18 i więcej lat) zostało wykonane z wykorzystaniem bazy adresowej z systemu PESEL (Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności). Badanie terenowe zrealizowała profesjonalna sieć ankieterów CBOS (Centrum Badania Opinii Społecznej) w czerwcu 2010 roku. Uzyskano 1263 wywiady, co stanowi 40.5% realizacji wylosowanej próby.

c) Do końca grudnia 2010 roku Zespół OBS wykonał kodowanie i elektroniczną standaryzację podstawowych wskaźników zróżnicowania społeczno-zawodowego badanych osób. Objęły one min: płeć, wiek, stan cywilny, wielkość i skład społeczno-demograficzny członków gospodarstwa domowego’ miejsce zamieszkania (region, województwo, wielkość miejscowości, mobilność geograficzna); wykształcenie osoby badanej, wykształcenie ojca, matki, żony/męża; obecny status na rynku pracy, pozycja zawodowa w obecnej/ostatniej i pierwszej pracy zawodowej: status zatrudnienia, wykonywany zawód, wielkość zakładu pracy, sektor własności, funkcje kierownicze, doświadczenia bezrobocia, praca i pozycja zawodowa matki, ojca, żony/męża; wynagrodzenie z wykonywanej pracy; dochód z renty/emerytury badanego oraz żony/męża, łączny dochód członków gospodarstwa domowego.

W 2010 roku Zespół OBS kontynuował misję udostępniania wyników i upowszechniania standardów metodologicznych zintegrowanych zbiorów danych PGSS z lat 1992-2009 wśród badaczy, zainteresowanych instytucji, ośrodków oraz zespołów naukowych

(a) opracowano publikację elektroniczną (dostępną na stronach ISS UW) zawierającą zestawienia wszystkich wskaźników empirycznych ze wszystkich lat badań oraz obszerną dokumentację metodologiczną ułatwiającą poprawne posługiwanie się złożonymi zbiorami danych PGSS;

(b) wyniki badań PGSS i dane z towarzyszących im czternastu międzynarodowych modułów tematycznych, wraz z pełną dokumentacją metodologiczną włączono do zasobów Archiwum Danych Społecznych (ADS), zlokalizowanego w Ośrodku Badań Socjologicznych ISS UW. Zbiory PGSS i metodologia ich archiwizacji jest zalecanym standardem archiwizacyjnym dla innych zespołów i instytutów w Polsce, zainteresowanych deponowaniem swych wyników badań w ADS (por szczegółowe wyjaśnienia w drugiej części niniejszego sprawozdania).

Opisywane wyżej formy udostępniania zbiorów danych i dokumentacji PGSS/ ISSP są łatwo osiągalne na stronach:

Współpraca międzynarodowa

Współpraca z 46 krajami w ramach realizacji programu międzynarodowych badań porównawczych International Social Survey Programme (ISSP). Współpraca polega na:

  • przygotowaniu projektów corocznych sondaży
  • opracowaniu wspólnych narzędzi badań i standardu metodologicznego ich realizacji
  • opracowaniu ich wyników w postaci identycznych baz danych czytelnych przez standardowe pakiety statystyczne oraz
  • na udziale w corocznych konferencjach plenarnych przedstawicieli wszystkich krajów członkowskich. Oto lista krajów członkowskich ISSP www.issp.org:

Argentina, Australia, Austria, Belgium, Bulgaria, Canada, Chile, China, Croatia, Cyprus, Czech Republic, Denmark, Dominican Republic, Estonia, Finland, France, Germany, Great Britain, Hungary, Ireland, Israel, Italy, Japan, Latvia, Mexico, Netherlands, New Zealand, Norway, Philippines, Poland, Portugal, Russia, Slovakia, Slovenia, South Africa, South Korea, Spain, Sweden, Switzerland, Taiwan, Turkey, Ukraine, Uruguay, USA, Venezuela.

Członkostwo w organizacjach naukowych

Od 1992 roku stałe członkostwo zespołu ISS UW w International Social Survey Programme w roli reprezentanta polskich ośrodków badawczych w tej międzynarodowej organizacji, skupiającej obecnie 46 krajów (powyżej lista krajów i ich reprezentacje). ISS UW został członkiem ISSP w drodze wyboru na plenarnej, międzynarodowej sesji krajów członkowskich ISSP w 1991 roku.

Udział w konferecjach

W maju 2010 roku przedstawiciel zespołu PGSS wziął udział w międzynarodowej konferencji International Social Survey Programme (ISSP) poświęconej prezentowaniu wyników dotychczasowych badań ISSP i merytorycznemu planowaniu nowych modułów badań międzynarodowych w kolejnych latach: International Social Survey Programme 2010 General Assembly. Lizbona, Portugalia (maj 2010 rok). Instytucja organizująca konferencję: Instituto de Cincias Socials Universidade de Lisboa

Informacje dotyczące najważniejszych działań oraz osiągnięć popularyzujących naukę i przybliżających społeczeństwu wiedzę z różnych dziedzin nauki

Archiwizowanie i udostępnianie zbiorów danych z wyników badań sondażowych zrealizowanych przez krajowe i międzynarodowe instytucje naukowe oraz ośrodki badawcze – zbiorów deponowanych w Archiwum Danych Społecznych (ADS), zlokalizowanym w ISS UW www.ads.org.pl.

Archiwum Danych Społecznych działa w ramach umowy o wspólnym prowadzeniu programu badawczego w zakresie archiwizacji danych społecznych, zawartej między Uniwersytetem Warszawskim a Instytutem Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, dnia 8 grudnia 2003 roku.

Podstawowymi celami programu badawczego są:

  • współtworzenie strategii rozwoju programu badawczego „archiwizacja danych społecznych”
  • nabywanie, rozwijanie, archiwizowanie i bezpłatne udostępnianie danych i dokumentacji służących kształceniu i badaniom w zakresie badań społecznych
  • prowadzenie programów szkoleniowych w zakresie:

przygotowywania zbiorów danych do postaci archiwizacyjnej obsługi Archiwum,
przekazywania danych do archiwizacji, standaryzacji zbiorów,
sposobów korzystania i analizy zbiorów danych (struktura zbioru i schematy analiz) metodologii analizy danych przygotowania zbiorów danych pod kątem wymogów archiwizacyjnych

W 2010 roku Archiwum Danych Społecznych zanotowało:
73 zdeponowanych zbiorów danych z wyników badań sondażowych zrealizowanych w Polsce i w innych krajach
20 141 odwiedzin stron ADS
14 086 niepowtarzalnych użytkowników
67,95% nowych odwiedzin
4 953 zarejestrowanych użytkowników
25 503 pobrań zbiorów, w tym w roku 2010 – 8347

Inne działania oraz osiągnięcia popularyzujące naukę i przybliżające społeczeństwu wiedzę z różnych dziedzin nauki

dr Tomasz Jerzyński (współpraca), Przygotowanie platformy prezentacyjnej dla programu: EFELSE: Evaluation Framework for the Evolution of Lifelong Learning Strategies in Europe. http://lifelonglearning.iss.uw.edu.pl/

dr Tomasz Jerzyński, Udział w organizacji oraz przygotowanie platformy prezentacyjnej dla konferencji ISS: Questions Robert Zajonc asked. 13-14 maja 2010. http://robert-zajonc.iss.uw.edu.pl/

Archiwum Danych Społecznych (ADS)

Polskie Archiwum Danych Społecznych (ADS) zostało powołane w ramach umowy o wspólnym prowadzeniu programu badawczego w zakresie archiwizacji danych społecznych, zawartej między Uniwersytetem Warszawskim a Instytutem Filozofii i Socjologii PAN (08.12.2003). Powołanie ADS wraz z określeniem jego celów i zadań było ukoronowaniem dyskusji i merytorycznego wsparcia ze strony przedstawicieli kilkunastu instytutów z nauk społecznych uczelni wyższych i ośrodków badawczych w Polsce.

Archiwum Danych Społecznych jest zlokalizowane w Ośrodku Badań Socjologicznych Instytutu Studiów Społecznych, którego trzy-osobowy zespół realizuje wszystkie cele i zadania Archiwum. Ogólne zasady funkcjonowania ADS są podporządkowane standardom obowiązującym jednostki organizacyjne Uniwersytetu Warszawskiego.

Piotr Radkiewicz, Marcin W. Zieliński. „Hierarchiczne modele liniowe. Co nam dają i kiedy warto je stosować?. „Psychologia Społeczna”, Tom: 2-3/2010

Cichomski, B., Jerzyński, T., Zieliński, M. (2009). Polskie Generalne Sondaże Społeczne: struktura skumulowanych wyników badań 1992-2008. Warszawa: Instytut Studiów Społecznych, Uniwersytet Warszawski. [baza danych i dokumentacja metodologiczna dostępne także na stronach: http://www.iss.uw.edu.pl; http://pgss.iss.uw.edu.pl; oraz na stronie Archiwum Danych Społecznych (ADS): http://ads.org.pl ].

Jerzyński, T. (2009). Wybrane korelaty odpowiedzi beztreściowych w badaniach sondażowych. Niepublikowana praca doktorska, Warszawa: Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, Instytut Socjologii. [Praktyczne implikacje teorii survey satisficing. Modelowanie krzywoliniowe, modele liczebności w analizie danych sondażowych].

Jerzyński, T. (2009). Poziom realizacji próby i ważenie poststratyfikacyjne w analizie danych sondażowych, Problemy Zarządzania 3 (26)/2009, Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego (w druku).

Zieliński, M. (2009). Analiza hierarchiczna w szacowaniu wpływu ankietera na odpowiedzi respondenta, Problemy Zarządzania 3 (26)/2009, Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, 2009 rok, w druku).

Zieliński, M. (2009). „Agregacja, dezagregacja, wielopoziomowość – podejścia analityczne w badaniach nad efektem ankieterskim na przykładzie Polskiego Generalnego Sondażu Społecznego 2005” (2009 rok; złożone do druku). [Artykuł poświęcony konsekwencjom stosowania tradycyjnych technik analitycznych opartych na schematach agregacyjnych i dezagregacyjnych na przykładzie ich zastosowania w analizie efektu ankieterskiego. Szczególna uwaga poświęcona została ukazaniu konsekwencji w postaci występowania błędu I i II rodzaju ].

Three Roads to Comparative Research: Analytical, Visual, Morphological’, (2009). Eds: Niko Tos, Karl H. Müller, Zoltan Fábián, Jindžich Krejčí, Marcin Zieliński. Vienna: Wiener Institut für Sozialwissenschaftliche Dokumentation und Methodik: edition echoraum

Zieliński, M. (2009). „Children – To Have Or Not To Have. A Question in The Context of Cross-National Differences”. In: Three Roads to Comparative Research: Analytical, Visual, Morphological’, (2009). Niko Tos, Karl H. Müller, Zoltan Fábián, Jindžich Krejčí, Marcin Zieliński (eds). Vienna: Wiener Institut für Sozialwissenschaftliche Dokumentation und Methodik: edition echoraum

Cichomski, B. „Aktywność ekonomiczna kobiet i męSczyzn”. W: Krajowy System Monitorowania Równego Traktowania Kobiet i MęSczyzn. Raporty eksperckie. Projekt PHARE. Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2006 (ss. 123-188).

Cichomski, B. „Pracujące kobiety i pracujący męSczyźni”. W: Krajowy System Monitorowania Równego Traktowania Kobiet i MęSczyzn. Raporty eksperckie. Projekt PHARE Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2006 (ss. 189-236).

Cichomski, B. „Bezrobocie kobiet i męSczyzn”. W: Krajowy System Monitorowania Równego Traktowania Kobiet i MęSczyzn. Raporty eksperckie Projekt PHARE.Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2006 (ss. 237-294).

Cichomski, B. „Wynagrodzenia kobiet i męSczyzn w latach 1996-2002”. W: Krajowy System Monitorowania Równego Traktowania Kobiet i MęSczyzn. Raporty eksperckie. Projekt PHARE Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2006 (ss. 295-348).